ही एक उदाहरणात्मक गोष्ट आहे. नेहा ही खरोखरची व्यक्ती नाही, पण तिची परिस्थिती अनेक वाचकांना ओळखीची वाटेल.
नेहाला नेहमी दिवाळीच्या आधीचा आठवडा आवडायचा: पुण्यातल्या तिच्या इमारतीत दिवे लागायचे, गोडधोड पदार्थ, नागपूरहून तिची बहीण मुलांसह येण्याचा संध्याकाळ. पण तिला भीती वाटायची ती दिवाळीनंतरच्या आठवड्याची, जेव्हा क्रेडिट कार्डचं स्टेटमेंट यायचं.
ते बिल जे वसंतापर्यंत चाललं
गेल्या दिवाळीतली खर्चाची रक्कम तिच्या लक्षातही आली नव्हती. सगळ्यांसाठी नवीन कपडे. तिच्या आई-वडिलांसाठी, सासरच्या मंडळींसाठी, भाच्यांसाठी आणि ऑफिसमधल्या लोकांसाठी भेटवस्तू. नवीन मिक्सर-ग्राइंडर, कारण सेलमध्ये खरेदी करणं खूप स्वस्त वाटलं. दोनदा बाहेर जेवण. प्रत्येक खरेदी स्वतःमध्ये लहान वाटली. सगळं क्रेडिट कार्डवर गेलं.
स्टेटमेंट ₹48,000 च्या थोडं जास्त आलं. तिच्या नवऱ्याचा पगार घरखर्चासाठी होता; तिचा बाकीचं सगळं सांभाळायचा. ती प्रत्येक महिन्यात थोडं थोडं फेडत गेली, आणि मार्चपर्यंत ते पूर्ण झालं.
तिला सर्वात जास्त त्रास दिला तो एका आकड्याने ज्याकडे तिने कधी लक्ष दिलं नव्हतं: व्याज. तीन महिन्यांच्या फाइनान्स चार्जेसची बेरीज केली तर ती काही हजार रुपयांपर्यंत पोहोचली. "मी जास्त पैसे दिले," ती म्हणाली, "त्या दिवाळीसाठी जी आधीच संपली होती."
खऱ्या आकड्यांकडे पाहणं
गेल्या ऑक्टोबरमध्ये, नेहाने तिच्या मागील तीन स्टेटमेंट्स आणि एक वही घेतली. तिने दोन आकडे लिहिले: दिवाळीच्या दिवशीचा खर्च आणि तो पूर्ण फेडेपर्यंतचा खर्च.
हे आकडे एकत्र पाहिल्यावर प्रश्न बदलला. तो आता या दिवाळीत मी किती खर्च करू शकते? असा नव्हता. तो झाला या दिवाळीसाठी माझ्याकडे आज किती आहे?
तिच्याकडे असलेल्या पैशांतून बजेट
तिने ठरवलं की सणाचा खर्च तिच्या ऑक्टोबरच्या पगारातून होईल, आणि काहीही नाही. भाड्याचा हिस्सा, किराणा आणि तिचे नियमित EMI भरल्यानंतर, तिच्याकडे ₹22,000 होते.
तिने खरेदी करण्यापूर्वी ते विभागले:
- ₹7,000 भेटवस्तूसाठी
- ₹6,000 कपड्यांसाठी, मुलांसाठी आधी
- ₹4,000 गोडधोड, दिवे आणि पूजेच्या वस्तूसाठी
- ₹3,000 एकदा कुटुंबासोबत बाहेर जेवण्यासाठी
- ₹2,000 जे काही विसरलं असेल त्यासाठी
तिने ₹22,000 वेगळ्या सेव्हिंग अकाउंटमध्ये टाकले आणि खरेदीच्या दिवशी क्रेडिट कार्ड घरीच ठेवलं.
ती चर्चा जी ती टाळत होती
सर्वात कठीण भाग बजेट नव्हता. तो होता तिच्या कुटुंबाला सांगणं.
तिने आधी तिच्या बहिणीला फोन केला. "मी सांगितलं की यावर्षी भेटवस्तू साध्या ठेवणार आहोत. प्रत्येकासाठी एक छोटी गोष्ट, आणि मोठ्यांसाठी काहीतरी घरगुती." फोनवर थोडा वेळ शांतता होती, आणि मग तिची बहीण हसली. तिलाही तसाच दबाव जाणवत होता आणि तिला ते सांगायचं नव्हतं.
तिच्या सासूला समजावायला जास्त वेळ लागला. नेहाने हे पैशांची तंगी म्हणून सांगितलं नाही. तिने हे नवीन वर्ष बिलांशिवाय सुरू करायचं आहे असं सांगितलं. ते अपेक्षेपेक्षा चांगलं पडलं.
तिने दुकानदारांमध्ये काय बदललं
- तिने सेल सुरू होण्यापूर्वी भेटवस्तूंची यादी केली. यादीत नसलेलं काहीही दिवाळीनंतरपर्यंत थांबलं.
- तिने "Pay Later" आणि No Cost EMI टाळलं. प्रत्येक लहान वाटला, पण प्रत्येक एक बिल होतं.
- तिने मिक्सर-ग्राइंडर काहीही न घेता बदलला. जुना अजूनही चालत होता.
त्यानंतरचा आठवडा
दिवाळी संपल्यावर, नेहाने तिची शिल्लक तपासली. तिने ₹22,000 पैकी ₹20,600 खर्च केले होते. उरलेले ₹1,400 तिच्या कार्डच्या विद्यमान शिल्लक रकमेवर गेले.
नोव्हेंबरमध्ये नवीन स्टेटमेंटची भीती नव्हती.
"ही छोटी दिवाळी नव्हती," ती म्हणाली. "तीच दिवाळी होती. दिवे तेच होते, गोडधोड तेच होते, माझी बहीण तरीही आली. मी फक्त मार्चपर्यंत त्यासाठी पैसे देत नव्हते."
फरक कशामुळे झाला
नेहाच्या बदलांसाठी कोणत्याही नवीन अॅपची, नवीन कार्डची किंवा नवीन कर्जाची गरज नव्हती. ते तीन गोष्टींवर अवलंबून होते:
- तिने पाहिलं की गेल्या दिवाळीचा खरा खर्च काय होता, व्याजासह.
- तिने खरेदी सुरू होण्यापूर्वी बजेट ठरवलं, तिच्याकडे असलेल्या पैशांतून.
- तिने तिच्या आजूबाजूच्या लोकांना लवकर सांगितलं, त्यामुळे योजना वाटली, त्याग नाही.
जर तुमचा सण नेहमी महिनोंमहिने चालणाऱ्या बिलाने संपत असेल, तर गेल्या वर्षाचे आकडे सुरू करण्यासाठी चांगली जागा आहेत.